Hei, hallo. Og i tur og orden no:

Satoshi-samtale om bitcoin og næringsfridom

Eidsvollsmennene grunnlovsfesta ei rekkje grunnleggjande rettar, særleg ytrings- og trusfridom. For mange av dei var næringsfridom også fundamentalt – og dette prinsippet stod skrive svart på kvitt i grunnlovsparagraf 101 i to hundre år fram til 2014. Liknande grunnsetningar står sjølvsagt sentralt i EU-/EØS-retten i dag – og alt dette er bitcoin-relevant: Så lenge verksemda ikkje skader folk og dyr, natur og miljø, samtid og framtid, bør det ikkje vera fritt fram å bruka, mynta og veksla bitcoin i Noreg? Truleg hadde brorparten av eidsvollsmennene svart positivt på det spørsmålet. Vi får sjå, for onsdag 12. november (klokka 18.14 ...) skal jussprofessor Ola Mestad teikna og fortelja om nettopp grunnlova og næringsfridom. Han seier sjølv at han er Noregs fremste ekspert på området, og eg trur sjølv at han liker utfordringa som ligg i å knyta grunnsetningar på Eidsvoll til hypermoderne fenomen som bitcoin.

Det er også fabelaktig at bitcoin-pioneren Sturle Sunde stiller opp. Han gjev på sett og vis den avgrensa næringsfridomen som heftar ved bitcoin eit ansikt. I tillegg kjem Ingvild Kjerkol – tidlegare statsråd og leiar for Stortingets energi- og miljøkomité og no også styremedlem i NBX. Praktisk informasjon om arrangementet finn de her: https://www.litteraturhuset.no/nb/arrangement/eidsvollsmennene-og-bitcoin

Eg håper at mange kjem; vi skal setja av godt med tid til spørsmål og kommentarar, og etter Satoshi-samtalen er det duka for drykk og drøs nede i kafeen/baren.

Ein avsluttande refleksjon: Vi har ei lang rekkje med Satoshi-samtalar «på gang». Sjangerkravet ligg fast: Dei skal på ymist vis handla om bitcoin; dei skal tidvis vera overraskande og gjerne nyttige med tanke på arbeidet til BPI. Mellom linene står det skrive i klartekst at vi fort og sikkert skal etablera oss som ein kunnskapsrik og sakleg aktør i det offentlege rommet. Satoshi-samtalane er éin måte å nå slike mål på. Vonleg får vi til mangt og mykje meir gjennom vinteren og våren.

NB! Samtalen vert teke opp på band, som det heitte før. Og skal omformast til podcast – som er vanleg no. Den vert gjort tilgjengeleg på nettsidene våre kort tid etter opptak.

Transparent snikreklame: Bitcoinreportasjane (Fonna forlag, 2025)

Torsdag 13. november er det som meir eller mindre kjent duka for lansering av boka «Bitcoinreportasjane». Han som skriv har skrive boka ... Og eg har rett og slett reist jorda rundt i eit forsøk på å forstå meir av bitcoin – i fyrste rekkje som finansielt, kulturelt og monetært fenomen. (I motsetning til Satoshi Nakamoto er underskrivne ingen teknolog. Han var/er derimot fyrst og fremst det, tenkjer eg.) Informasjon om sjølve lanseringa finn de (atter ein gong ...) her: https://www.litteraturhuset.no/nb/arrangement/eidsvollsmennene-og-bitcoin

Igjen: Samtalen skal også gjerast tilgjengeleg som podcast. Og sjølve boka kan bestillast her: https://www.fonna.no/products/bitcoin

Men altså: Som de vil sjå, er panelet nokså ... interessant. Ordstyrar Yngvar Ugland driv altså med eksperimentering i stor stil og skala i DNB, og er blant dei leiande i norsk finans når det gjeld blokkjedeteknologi og digitale aktiva. Maria Berg Reinertsen er både sosialøkonom, prisløna forfattar og sjølvsagt eminent journalist i Morgenbladet. Professor Svein Gullbekk er numismatikar og forfattar han òg. Som ung mann var han dessutan med på utgravinga av myntverkstaden til erkebiskopen i Trondheim etter den fæle brannen i Erkebispegården midt på 80-talet ...

To utfyllande merknader:

Det bør vera maktpåliggjande for BPI å samarbeida på ymist vis med akademia, finanssektoren og media. Ei boklansering er ei svale som ikkje utan vidare gjer ein sommar. Det sentrale er tankegangen: Vi må visast og vera synlege mange stader, i mange miljø – både for å ha håp om gjennomslag for sakene våre og for å veksa og sikra finansiering til vidare drift.
Tilbake til Trondheim: BPI har vorte invitert til eit mogleg samarbeid om pengar, bitcoin og teknologi i samband med nasjonaljubileet i 2030. Trondheim kommune har etablert eit eige selskap som skal planleggja byens markeringar og ynskjer blant anna å setja bitcoin på dagsordenen i så måte. Vi har alt hatt fleire møte, skrive og sendt idenotat – og så får vi sjå. Kanskje er det snakk om fleire arrangement fram mot 2030. Trondheim er ikkje ueffen i denne samanhengen. Ein ting er den lokale pengehistoria, jf. både den nyss omtala myntproduksjonen der før reformasjonen og det faktum at seteltrykkeriet til Noregs Bank låg i Trondhjem fram til 1907 (trur eg det var). Vel så viktig framover er universitetet og Trondheims funksjon som ein slags teknologihovudstad trass alt. I dette «skjeringspunktet» har bitcoin ein naturleg plass.

«Money in the 21st century – cheap, mobile, and digital»

Eg sit og skriv dette nyheitsbrevet på bortekontor i Sydney – ein fantastisk by på alle sett og vis. Lett/litt kalifornisk stemning, men synbert meir britisk. Men til poenget: Her har eg møtt og samtalt lenge og vel med professor Richard Holden (https://www.unsw.edu.au/staff/richard-holden.) Han skriv fast i Financial Review – den lokale Financial Times, tok doktorgraden ved Harvard (begge rettleiarane hans har no fått Nobelprisen i økonomi ...) og for kort tid sidan gav han ut ei velskriven og gjennomtenkt bok om pengar i vårt hundreår, jf. tittelen ovanfor her.

Holden skriv ein god del og ikkje minst godt om bitcoin i boka. Eg vil seia at han er ein slags monetær teknologioptimist. Den fremste «kampsaka» hans er like fullt digitale sentralbankpengar. Og då amerikanske sådanne. I skrivande stund er det openbert høge odds som gjeld i og med at Trump-administrasjonen har stilt alt slikt arbeid i bero, som det heiter på bokmål. Det interessante med argumentasjonen til Holden er det han skriv om Big Tech og sjansane for at slike selskap fyrst kan skapa private kryptovalutaer som dinest gradvis, så plutseleg rett og slett «utkonkurrerer» US-dollar som pengeeining, betalingsmiddel og verdioppbevarar. Det monetære stikkordet her er nettverkseffektar: Bruksverdien til eit betalingsmiddel aukar truleg eksponentielt med talet på nettopp brukarar.

Mottoet til Financial Times er at vi lever i finansielle tider. Bodskapen til Holden er vel at vi ikkje minst lever i monetære tider: Kryptovalutaer florerer; sentralbankar (av alle institusjonar) forskar på og testar ut nye former for statlege pengar; både pengeproduksjon og pengestell er meir aktuelle samfunnstema enn på lang tid – godt «hjelpt» av den siste globale finanskrisa og eurokrisa i EU òg.

For eiga rekning kan eg leggja til eit par-tre moment, kanskje. Den langsiktige monetære trenden med stor T er at alskens pengar – både fysiske og digitale – gjennom tida vert stadig vanskelegare å forfalska. Historisk sett har jo falskmynteri vore ei monaleg samfunnsutfordring og nådelaust straffa også. Så å seia «parallelt» vert det stadig færre pengeeiningar i vår kulturkrins (jf. det meir presiste omgrepet unit of account). Euroen er både eit kroneksempel og truleg juvelen i EU-krona også. Og når omfanget av statlege pengar – i form av setel og mynt – vert stadig meir redusert i moderne økonomiar, fylgjer det at faktisk pengeproduksjon (jf. kontopengar) vert de facto «privatisert» og meir desentralisert. (Graden av desentralisering er openbert ein funksjon av bankstrukturen i ein jurisdiksjon, som generelt sett i liten grad er eit resultat av økonomisk politikk.) Når statens rolle som pengeprodusent i konstitusjonelle demokrati vert mindre viktig, inneber vel dette at faktisk pengeproduksjon i større grad vert «kopla til» profittmaksimering. (Sjølv før Noregs Bank vart nasjonalisert i 1949, var maksimering av overskot generelt og seigniorage spesielt neppe ein del av målfunksjonen til banken.)

Eg tenkjer at bitcoin vert særskilt interessant i lys av dette – også i ein norsk kontekst. Dersom statlege pengar tilgjengelege for ålmenta i praksis forsvinn, vert kontopengar mindre konvertible. Isolert sett styrkjer dette «konkurransekrafta» til bitcoin. Vidare: både før, no og for alt eg veit framover er bitcoin-produksjon til liks med «mynting» av kontopengar avhengig og dominert av økonomiske insentiv. Men medan bankar truleg alltid vil tena pengar på pengar, vert det i alle fall spanande å sjå kva som skjer med bitcoin når dei 21millionar myntane er eit teknologisk faktum. Dersom bruksverdien av bitcoin då er openberr, kan jo sikring av nettverket verta eit offentleg og skattefinansiert gode. Det mest tankevekkjande er kanskje at særleg bitcoin på sett og vis er antipoden til euro, jf. fleire i staden for færre pengeeiningar. Og i bitcoin sitt tilfelle: bortanfor lov og forskrift, medan offisielle pengeeiningar jo verkeleg er eit djupt politisk fenomen.

Slike ting og meir til var tema, både munnleg og skriftleg, både før og etter at eg las boka til Holden. Som Martin Wolf i Financial Times også gjekk god for i fjor (https://www.ft.com/content/057e57c5-cc38-4a74-b8c7-2e934d8883b7). Eg spurte også Holden om han med tid og stunder kunne tenkja seg å vitja Noreg og vera med på BPI-arrangement. Svar i korte trekk: Han er klar som eit egg.

Siste ord

Det hadde vore gledeleg om vi framover kunne bruka framtidige nyheitsbrev til å «presentera» enkeltmedlemer i BPI. Jf. korte «intervju», eventuelt omtale av bitcoin-relaterte idear, perspektiv – og kjepphestar! Ta gjerne kontakt dersom dette er av interesse. Eg er her: morten@bpinorge.no

No set eg punktum, men håper som sagt/skrive å sjå så mange som mogleg i Oslo neste veke.

God helg når den tid kjem.

Vh,

Morten Søberg

Nyheitsbrev med Oslo-sentrerte stalltips